Gezondheid

Is de vloeistof (e-liquid) in een e-sigaret schadelijk?

e-sigaret-schadelijk
315views
De schadelijkheid van een e-sigaret is een belangrijk vraagstuk.

Vaak is deze vraagstelling al verkeerd opgesteld, aangezien de schadelijkheid niet zozeer gezocht moet worden bij het apparaat zelf – maar in de vloeistoffen (e-liquids) die worden geïnhaleerd.

In tegenstelling tot normaal roken is er bij elektronisch roken geen sprake van verbranding.

Wel worden e-liquids verwarmd en verdampt, wat uiteindelijk resulteert in een damp die geïnhaleerd kan worden.

Hier komt tevens ook de term “dampen” in plaats van roken vandaan.

Al is vaker aangetoond dat elektronisch roken gezonder blijkt te zijn dan roken,1 is het wel fijn om te weten wat voor een effect de damp van een e-sigaret potentieel op je gezondheid kan hebben.

Wat is e-liquid? – Een korte samenvatting

E-liquid, of e-juice, is de vloeistof die gebruikt wordt in e-sigaretten.

De vloeistof is verkrijgbaar in verschillende smaken en nicotinegehaltes.

Vaak is e-liquid een mix van propyleenglycol (PG), plantaardige glycerine (VG), smaak- en kleurstoffen, gedistilleerd water met daarnaast wel of geen nicotine.

Wat zit er allemaal in e-liquid?

Aangezien er honderden soorten e-liquids te koop worden aangeboden is het lastig om nou daadwerkelijk te beantwoorden welke ingrediënten zich in e-liquid bevinden.

Elke producent heeft namelijk een andere manier om zijn of haar e-liquid tot stand te brengen.

wat-zit-er-in-e-liquid

Over het algemeen zullen de meeste e-liquids de volgende stoffen bevatten:

  • Propyleenglycol (PG) – aanwezig in voedingsproducten en astma inhalers (bindmiddel).
  • Plantaardige glycerine (VG) –  gebruikt in voedingsproducten en cosmetica (bindmiddel).
  • Smaak- en/of kleurstoffen – te vinden in snoep en andere voedingsmiddelen.
  • Nicotine – in verschillende gehaltes en sterktes.
  • Gedistilleerd water

Nou is wel duidelijk dat nicotine een verslavende gifstof is met drastische gevolgen voor onze gezondheid.2

Toch is de schadelijk van het inhaleren van smaakstoffen, propyleenglycol en plantaardige glycerine nog onbekend.3

Waar onderzoekers zich het meest druk om maken is wat er gebeurd met deze stoffen wanneer deze gemixt, verwarmd, verdampt en geïnhaleerd worden.

Hierbij wordt voornamelijk gekeken naar de algemene toxiciteit op het immuunsysteem, het effect op hart en longen, en de kankerverwekkendheid bij het gebruik van een e-sigaret.

Op dit moment is het onderzoek hiernaar nog beperkt waardoor een doorslaggevende evaluatie nog onmogelijk is.4

Invloed van e-sigaretten op hart, bloedvaten en longen

Het onderzoek naar de invloed van e-sigaretten op het hart, de bloedvaten en de longen – op korte en lange termijn – is nog zeer gelimiteerd.5

Dit komt mede doordat de werking op de longen bij inhalatie van de ingrediënten in e-liquids pas sinds kort bestudeerd worden.

Op korte termijn:

De effecten van dampen op korte termijn worden aanzienlijk milder bevonden dan de gevolgen van traditioneel roken.10

Wanneer iemand stopt met dampen zullen negatieve symptomen verdwijnen.11

Op lange termijn:

Er zijn nog andere eenmalige studies gedaan waarin andere nadelige gevolgen zijn gevonden.

De meeste onderzoeken op het effect op longen, hart, en bloedvaten spreken over de potentiële gevolgen van elektronisch roken.

Velen van deze bevindingen zijn daarom nog niet doorslaggevend, waarbij negatieve gevolgen vaak te danken zijn aan de gifstof nicotine.16

Wel is duidelijk dat er meer data nodig is om de problematiek rondom dampen op korte en lange termijn duidelijker in kaart te brengen.

Meeroken bij een e-sigaret

De damp van een e-sigaret heeft een volledige andere opmaak dan de rook die geproduceerd wordt bij een sigaret.

Aangezien er niets wordt verbrand – maar verdampt – is het onwaarschijnlijk dat er blijvende schade wordt toegebracht aan meerokenden.17

Toch laat nicotine-bevattende damp resten achter in gesloten ruimtes, die zelfs uren na gebruik nog steeds aanwezig zijn en geïnhaleerd kunnen worden door anderen.18

Nicotine is zeer schadelijk voor jongeren waardoor het geadviseerd is om dampen in de buurt van kinderen te vermijden.

Ook is er gemeten dat er nog ultrafijne deeltjes achterblijven na het dampen van een e-sigaret zonder nicotine.19

De algemene giftigheid van deze deeltjes is nog onbekend.

Is de e-sigaret kankerverwekkend?

Bij de kankerverwekkendheid van een e-sigaret wordt er voornamelijk gekeken naar de samenwerking van nicotine en de stoffen die vrijkomen bij het verdampen van e-liquid.

Nicotine kan bij dieren de groei van tumoren bevorderen – een effect wat bij mensen nog niet is vastgesteld.

Wel is er bewijs dat het inhaleren van nicotine, oraal, maar ook op de slokdarm en alvleesklier, een kankerverwekkend effect kan hebben.20

Ook al kan de schadelijkheid van e-sigaretten wel 9 tot 450 keer lager liggen dan bij een gewone sigaret, zijn er toch nog kankerverwekkende stoffen in de meerderheid van nicotine bevattende e-liquids gevonden.21

Dit komt mede doordat de nicotine in e-liquids uit tabak – wat kankerverwekkend is – wordt gehaald.22

Hieronder vallen de volgende kankerverwekkende stoffen (nitrosamines) die gerelateerd zijn aan tabak:

Of deze gevonden stoffen net zo kankerverwekkend zijn in e-sigaretten als bij sigaretten is nog onduidelijk.

Daarnaast is het onduidelijk of deze nitrosamines in alle verkrijgbare e-liquids te vinden zijn.

Het blootstaan aan deze stoffen is in ieder geval in geen enkele hoeveelheid veilig.25

Formaldehyde en de e-sigaret

Formaldehyde (methanal) is een potentieel kankerwekkend gas wat kan vrijkomen door de chemische samenstelling die ontstaat bij het verdampen van e-liquids.26

De chemische reactie ontstaat wanneer e-liquid in aanraking komt met de verwarmde materialen waaruit een coil (het verwarmingselement) bestaat.27

Hierbij moet wel vermeld worden dat dit afhankelijk is van het voltage dat in de batterij aanwezig is.

Zo ontstaat formaldehyde alleen bij voltages boven de 5 volt,28 wat alleen kan gebeuren wanneer de gebruiker zijn/haar e-sigaret verkeerd gebruikt.

Je kunt het vergelijken met de topsnelheid van een auto.

De mogelijkheid om op topsnelheid te rijden is mogelijk maar komt in werkelijkheid (bijna) nooit voor.

Bij normaal gebruik van een e-sigaret (volgens de gebruiksaanwijzingen) wordt het kankerverwekkende gas in een onschadelijke dosis geproduceerd.29

E-sigaret zonder nicotine schadelijk?

Tijdens de beginjaren van elektronisch roken werd er vanuit gegaan dat de enige boosdoener in de navulling (e-liquid) van een e-sigaret de stof nicotine zou zijn.

Helaas wordt het tegendeel steeds vaker vernomen.30

Het gaat hierbij om de ingrediënten in e-liquids zonder nicotine: propyleenglycol (PG), plantaardige glycerine (VG) en diverse smaak- en kleurstoffen.

Het consumeren van deze stoffen wordt over het algemeen veilig bevonden.31

Toch zit er een verschil tussen consumeren en inhaleren.

Aangezien elektronisch roken een redelijk nieuw fenomeen is, is het inhaleren en verdampen van deze stoffen nog nauwelijks bestudeerd.

Door het beperkte onderzoek kunnen er dus geen vaste conclusies getrokken worden over de schadelijkheid van e-sigaretten zonder nicotine.32

De schadelijkheid van e-liquids zonder nicotine worden hieronder verder besproken.

Propyleenglycol (PG) en plantaardige glycerine (VG) schadelijk?

De basisingrediënten in e-liquids zijn propyleenglycol (PG) en plantaardige glycerine (VG).

Deze stoffen dienen als bindmiddel en zijn wereldwijd te vinden in diverse voedingsproducten, cosmetica en geneesmiddelen.

Ook zorgen de stofjes voor het “rookeffect” tijdens het dampen.

De effecten van het inhaleren van PG en VG op lange termijn zijn nog onduidelijk,33 wel wordt gespeculeerd dat het risico laag ligt.34

Bij het dampen wordt uiterlijk 30% van deze stoffen geïnhaleerd en opgenomen.35

Toch kan de damp van propyleenglycol (PG) bij sommige individuen irritaties in de luchtwegen opwekken en astma versterken – vooral bij kinderen.36

Vandaar dat vele dampers een voorkeur hebben voor e-liquids met een hoger VG gehalte.

Zijn de smaakstoffen in e-liquids schadelijk?

Aangezien e-liquids in talloze smaken en soorten verkrijgbaar zijn kan de gunstigheid per product verschillen.

Zo bestaan er e-liquids die veel toxische smaakstoffen bevatten, maar ook genoeg e-liquids die volkomen onschadelijk zijn.37

Daarnaast heeft de werkwijze van de producent ook invloed op de kwaliteit, en kunnen ongeschikte productieprocessen leiden tot een vervuild eindproduct.

De smaakstoffen die toegevoegd worden in e-liquids worden wereldwijd geaccepteerd en veilig bevonden voor consumptie.

Desondanks is het effect van het verdampen en inhaleren – op korte en lange termijn – van deze smaakstoffen nauwelijks bestudeerd en onbekend.38

Er is wel onderzoek gedaan naar verschillende soorten e-liquids en smaakstoffen, waarbij de schadelijkheid voornamelijk te herleiden is naar de hoeveelheid smaakstoffen die zijn toegevoegd.39

Zo kunnen nicotine houdende e-liquids meer smaakstoffen bevatten om de bittere smaak van nicotine te verbergen, wat uiteindelijk dus een nadeliger gevolg heeft voor onze gezondheid.

Ook kunnen sommige smaken schadelijker zijn dan anderen.

Neem bijvoorbeeld e-liquids met een kaneelsmaak die de smaakstof cinnamaldehyde bevatten.

Cinnamaldehyde is een gifstof voor de bloedcellen in ons immuunsysteem en kan – bij inhalatie – de natuurlijke werking van de trilhaartjes in de longen verstoren.40

Hierdoor kunnen de longen zich niet optimaal van bacteriën, slijm en vuil ontdoen.

Vele smaakstoffen hebben dezelfde opmaak als cinnamaldehyde waardoor de mogelijkheid bestaat dat andere smaken hetzelfde effect hebben.

Mocht je schadelijke smaakstoffen willen vermijden, dan kun je het best de volgende smaken overslaan:

  • Kaneel e-liquids.
  • Vanille smaken, en soorten met een boterige/crèmige smaak.
  • E-liquids met een notensmaak zoals amandel.

E-liquids zonder toegevoegde smaakstoffen (en nicotine) zijn momenteel ongevaarlijk bevonden.41

E-liquids in contact met de huid of bij inname

Vloeistoffen zonder nicotine zullen niet zozeer een gevaar zijn bij contact met de huid of inname.

Toch is het verstandig om direct contact zo veel mogelijk te vermijden.

E-liquids met nicotine zijn wel gevaarlijk bij inname en huidcontact.

Nicotine in vloeistofvorm wordt namelijk veel sneller opgenomen waardoor je dus bloot wordt gesteld aan een hoge hoeveelheid nicotine.

Een hoge dosis (ongeveer een eetlepel) nicotine in het lichaam kan leiden tot misselijkheid, braken, een hartinfarct/hartaanval of zelfs coma.42

Houd daarom e-liquids buiten het bereik van kinderen aangezien een lagere dosis aan nicotine al dodelijk kan zijn voor peuters.43

Waar maken instanties zich zorgen om?

Het onderzoek naar de schadelijkheid van e-sigaretten is vaak in conflict met elkaar.

Zo worden er verschillende conclusies getrokken, hebben vele onderzoekers een eigen motief en worden niet altijd onderzoekswaardige werkwijzen gehanteerd.44

Daarom is het dus moeilijk voor instanties, overheden en partijen die zich bezighouden met het welzijn van de bevolking, om de juiste maatregelen te nemen.

De schadelijkheid van elektronisch roken is helaas nog onbekend, maar zeker niet veilig bevonden.45

Met name het risico bij e-sigaret gebruik onder zwangere vrouwen, minderjarigen en kinderen is een belangrijk onderwerp voor velen.